MATH

中級者

数学Ⅲ:極限

ヒント:極限を考えるとき,三角関数なら,\(\displaystyle \frac{\sin x}{x}\rightarrow 1(x\rightarrow 0)\),指数関数なら,\(\log\)をとる,\(1^{\infty}=e^{a}\) (\(a\)は実数)などいろいろありますが,ここでは前提として,複雑な文字は置き換えるということをやります.

〇\(\tan \theta\)に関する極限(オリジナル)

\(\displaystyle \theta\rightarrow\frac{\pi}{4}\)のとき

(1)\((\tan\theta)^{\frac{1}{\tan\theta-1}}\)の極限を求めよ.

(2)\((\tan\theta)^{\frac{1}{\theta-\frac{\pi}{4}}}\)の極限を求めよ.


解答

(1)\(\tan\theta-1=t\)とおく.すると,\(t\rightarrow 0\)で(与式)=\((1+t)^{\frac{1}{t}}\rightarrow e\)


(2)\(\displaystyle \theta-\frac{\pi}{4}=x\)とおく.すると\(x\rightarrow 0\)で,(与式)=\(\left(\tan \left(x+\displaystyle \frac{\pi}{4}\right)\right)^{\frac{1}{x}}\)\(=\left(\displaystyle \frac{1+\tan x}{1-\tan x}\right)^{\frac{1}{x}}\)




ここで,\(\displaystyle \frac{1+\tan x}{1-\tan x}<1\)のとき,\(\displaystyle \sin x<x<\tan x\) \(\Leftrightarrow\) \(\displaystyle \frac{1}{\tan x}<\frac{1}{x}<\frac{1}{\sin x}\) \(\displaystyle \left(0<x<\frac{\pi}{2}\right)\)の不等式を使うと,


\(\left(\displaystyle \frac{1+\tan x}{1-\tan x}\right)^{\frac{1}{\sin x}}\)\(<\left(\displaystyle \frac{1+\tan x}{1-\tan x}\right)^{\frac{1}{x}}\)\(<\left(\displaystyle \frac{1+\tan x}{1-\tan x}\right)^{\frac{1}{\tan x}}\)となる.


\(\tan x=a\)とおくと,\(a \rightarrow 0\)で,右辺=\(\left(\displaystyle \frac{1+a}{1-a}\right)^{\frac{1}{a}}\)\(=\displaystyle (1+a)^{\frac{1}{a}}\{(1-a)^{\frac{1}{-a}}\}\rightarrow e^{2}\)


左辺=\(\displaystyle \left\{\left(\frac{1+\tan x}{1-\tan x}\right)^{\frac{1}{\tan x}}\right\}^{\frac{1}{\cos x}}\rightarrow e^{2}\)


また,\(\displaystyle \frac{1+\tan x}{1-\tan x} \geqq 1\)のとき


\(\left(\displaystyle \frac{1+\tan x}{1-\tan x}\right)^{\frac{1}{\tan x}}\)\(\leqq \left(\displaystyle \frac{1+\tan x}{1-\tan x}\right)^{\frac{1}{x}}\)\(\leqq \left(\displaystyle \frac{1+\tan x}{1-\tan x}\right)^{\frac{1}{\sin x}}\)


同様に\(e^{2}\)に収束する.


以上はさみうちの原理より,与式→\(e^{2}\)